ABD-İRAN ÇATIŞMASI: Uluslararası siyasette bazı savaşlar cephede kazanılır, bazıları ise ekranlarda. ABD ile İran arasında yıllardır devam eden gerilim de zaman zaman ikinci kategoriye daha yakın görünmektedir. Bu perspektife göre yaşananlar gerçek bir savaş değil, küresel finansal sistem üzerinde etkili olabilen kontrollü bir gerilim mekanizmasıdır.
Bu teze göre süreç basit işler. Önce Washington’dan son derece sert açıklamalar gelir. İran’ın nükleer tesislerinin tamamen yok edileceği, rejimin ağır sonuçlarla karşılaşacağı, askeri seçeneklerin masada olduğu ve gerekirse “ezici güç” kullanılacağı yönünde mesajlar verilir. Küresel medya bu açıklamaları manşetlere taşır. Ardından petrol fiyatları yükselir, altın ve diğer güvenli liman varlıklarında yukarı yönlü hareket başlar.
Borç Dağının Gölgesinde
Bu tezi savunan çevreler, ABD-İran geriliminin yalnızca dış politika veya güvenlik meselesi olmadığını ileri sürmektedir. Onlara göre asıl mesele, giderek büyüyen Amerikan kamu borcudur.
ABD’nin federal borcu 38 trilyon dolar seviyelerine ulaşmış durumdadır. Bu miktar, dünyanın birçok büyük ekonomisinin toplam milli gelirinden daha yüksektir. Borcun çevrilmesi için her yıl yüz milyarlarca dolar faiz ödemesi yapılmakta, yeni tahvil ihraçlarıyla eski yükümlülükler finanse edilmektedir.
Küresel Sermayenin Yönlendirilmesi
Eleştirel bakış açısına göre Washington yönetimi için en önemli ihtiyaçlardan biri, küresel sermayenin Amerikan finans sistemine yönelmeye devam etmesidir. Bunun gerçekleşebilmesi için de ABD Hazine tahvillerinin dünyanın en güvenli limanı olarak görülmesi gerekir.
Bu noktada savaş ve kriz haberlerinin finansal işlev gördüğü iddia edilmektedir. İran ile yaşanan her gerilimde küresel yatırımcıların riskli piyasalardan çıkarak dolar ve ABD tahvillerine yöneldiği, böylece Amerikan devletinin borçlanma kapasitesinin desteklendiği öne sürülmektedir.
Kontrollü Kriz Mekanizması Nasıl İşler?
Bu görüşe göre süreç şu şekilde işler:
Önce Ortadoğu’da büyük bir çatışma ihtimali gündeme getirilir. Petrol fiyatları yükselir, piyasalarda panik havası oluşur ve yatırımcılar güvenli liman arayışına girer. Ardından dünyanın dört bir yanındaki fonlar Amerikan tahvillerine ve dolara yönelir. Böylece ABD Hazine Bakanlığı çok daha geniş bir yatırımcı kitlesinden finansman bulabilir.
Tezin savunucuları, İran’a yönelik sert açıklamaların ve zaman zaman gerçekleştirilen sınırlı askeri operasyonların yalnızca jeopolitik mesajlar taşımadığını, aynı zamanda küresel sermaye akımlarını yönlendiren psikolojik araçlar olduğunu iddia etmektedir.
Sürekli Kriz ve Doların Merkezî Konumu
Onlara göre her kriz dalgası, dünyanın geri kalanına şu mesajı vermektedir: “Dünya ne kadar istikrarsız hale gelirse gelsin, en güvenli adres hâlâ Amerikan doları ve Amerikan devlet tahvilleridir.”
Bu nedenle savaşın tamamen bitirilmesi yerine kontrollü biçimde sürdürülmesinin daha avantajlı olduğu ileri sürülmektedir. Çünkü kalıcı barışın getireceği istikrar, küresel sermayenin alternatif pazarlara yönelmesine neden olabilirken; sürekli fakat yönetilebilir krizler doların merkezî konumunu güçlendirmektedir.
Elbette bu yaklaşımın doğruluğunu kanıtlayan kesin veriler bulunmamaktadır. Ancak eleştirel jeopolitik çevrelerde ABD’nin büyüyen borç yükü ile küresel kriz dönemlerinde dolara olan talep arasındaki ilişki sıkça tartışılan konular arasında yer almaktadır.
ABD-İRAN Savaşı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
ABD ve İran arasındaki gerilimlerin temel nedeni sadece siyasi midir?
Hayır, bu gerilimler yalnızca dış politika veya askeri bir rekabetten ibaret değildir. Asıl arka plan, küresel sermayeyi yönlendirmek ve devasa borç yükü altındaki Amerikan finans sistemini desteklemek amacıyla kurgulanan kontrollü bir kriz mekanizmasıdır.
ABD’nin kamu borcu ile Orta Doğu’daki krizler arasında nasıl bir bağlantı var?
ABD’nin 38 trilyon dolara ulaşan federal borcunu finanse edebilmesi için küresel sermayenin sürekli olarak Amerikan Hazine tahvillerine akması şarttır. Orta Doğu’da bilinçli olarak tırmandırılan gerilimler, küresel yatırımcıları riskli piyasalardan kaçırıp en güvenli liman olarak sunulan ABD tahvillerine çekme işlevi görür.
Savaş söylemleri küresel piyasaları ve yatırımcıları nasıl etkiler?
Washington’dan gelen sert askeri açıklamalar piyasalarda anında panik havası yaratır. Petrol fiyatları hızla yükselirken, dünyadaki devasa fonlar riskten korunmak amacıyla saniyeler içinde Amerikan dolarına ve devlet tahvillerine sığınır.
Kalıcı bir barış ABD finans sistemi için neden dezavantaj oluşturur?
Kalıcı barış ve küresel istikrar, sermayenin alternatif pazarlara ve farklı coğrafyalara dağılmasına zemin hazırlar. Amerikan borçlanma kapasitesinin devamlılığı için sermayenin ABD’de kalması gerekir; bu da ancak sürekli fakat yönetilebilir krizlerin yarattığı korku iklimiyle mümkündür.
Krizlerin doları desteklemek için çıkarıldığı tezi kanıtlanabilir mi?
Uluslararası devlet stratejileri ve finansal mühendislik hamleleri elbette resmi belgelerle itiraf edilmez. Ancak ABD’nin katlanarak büyüyen borç grafiği ile Orta Doğu’daki kriz dönemlerinde dolara olan küresel talebin eşzamanlı artışını yan yana koyduğumuzda, bu çarkın tıkır tıkır işlediği açıkça görülmektedir.
Yasal Uyarı
Denge Hattı platformunda yer alan tüm içerikler; bilgi, yorum ve piyasa analizi niteliğinde olup, yalnızca genel finansal okuryazarlık amacı taşımaktadır. Sitemizde yer alan hiçbir içerik; yatırım danışmanlığı, yönlendirme, finansal tavsiye veya belirli bir varlığın/teknolojinin alım-satım önerisi kapsamında değerlendirilemez.
Finansal ve ticari kararlar; kişisel risk toleransınız, yatırım hedefleriniz ve mevcut mali durumunuz dikkate alınarak, tamamen kendi inisiyatifinizle verilmelidir. Gerekli görülen durumlarda yetkili ve lisanslı finansal danışmanlardan profesyonel destek alınması tavsiye edilir. Denge Hattı’nda yayımlanan içerikler, güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan derlenmekle birlikte; verilerin doğruluğu, eksiksizliği ve anlık güncelliği konusunda hiçbir hukuki veya finansal garanti verilmemektedir. Ortaya çıkabilecek doğrudan veya dolaylı maddi/manevi zararlardan Denge Hattı ve içerik üreticileri sorumlu tutulamaz.
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Denge Hattı yazarı